Modernizacja Bydgoskiej Oczyszczalni Ścieków

Od lat Miejskie Wodociągi i Kanalizacja w Bydgoszczy dbają o to, by w mieście żyło się dobrze i bezpiecznie. Doskonale zdajemy sobie sprawę z ciążącej na nas odpowiedzialności i tego, że na komfort mieszkańców ogromny wpływ ma sprawnie działająca infrastruktura wodno-kanalizacyjna. Dlatego też realizujemy szeroko zakrojone projekty, które mają na celu zapewnienie najwyższej jakości usług.

Lata modernizacji infrastruktury

Pod wieloma względami, jeśli chodzi o zarządzanie i modernizację sieciami wod.-kan., jesteśmy daleko przed innymi przedsiębiorstwami wodociągowymi w Polsce. O tym, by te sieci unowocześniać, myśleliśmy już na początku lat dwutysięcznych. Realizując dwa projekty (Bydgoski System Wodny i Kanalizacyjny oraz Bydgoski System Wodny i Kanalizacyjny II), w ciągu łącznie 11 lat (2002-2013) wykonaliśmy ogrom prac na sieciach wodociągowo-kanalizacyjnych. Rozbudowaliśmy ujęcia wody, wzbogaciliśmy je o obiekty sztucznej infiltracji, rozbudowaliśmy magistralę i wydłużyliśmy sieć wodociągową. Wykonaliśmy renowację kanałów kanalizacyjnych, wybudowaliśmy liczne przepompownie ścieków i rozbudowaliśmy Oczyszczalnię Ścieków „Fordon” do przepustowości 41 tys. m3/d.

Kończąc projekty BSWiK, zajęliśmy się retencją i gospodarowaniem wodami opadowymi i roztopowymi. Ponownie byliśmy jednymi z pierwszych w naszej branży, którzy podeszli do tematu w sposób kompleksowy, skupiając się na zabezpieczeniu całego miasta.

Teraz, po 12 latach, przyszedł czas na to, by ponownie skoncentrować się na kwestii gospodarki ściekowej i zmodernizować Oczyszczalnię Ścieków w Fordonie. Naszym celem jest dostosowanie istniejącej infrastruktury do stale rosnącego ładunku zanieczyszczeń.

Dlaczego to takie ważne?

W 2024 roku dla miasta określana została tzw. Równoważna Liczba Mieszkańców (RLM), czyli sposób przeliczania ilości zanieczyszczeń, jakie trafiają do oczyszczalni ścieków lub środowiska, na liczbę osób, które wytworzyłyby taką samą ilość zanieczyszczeń. Dla aglomeracji Bydgoszcz RLM został określony na poziomie 628.699 RLM. Do Bydgoszczy dopływają też ścieki z gmin ościennych, których ładunek w przeliczeniu na RLM wynosi 55 362, co łącznie daje 684 061.

Dyrektywy unijne określają 3 warunki, jakie powinna spełniać każda aglomeracja:

· Warunek I – stopień skanalizowania – min. 98%

· Warunek II – wydajność oczyszczalni – 100 % RLM Aglomeracji

· Warunek III – standardy oczyszczania ścieków – spełnienie norm jakości

Przeciążenia oczyszczalni

W Bydgoszczy mamy dwie oczyszczalnie ścieków – w Fordonie i na Kapuściskach. Ścieki z prawobrzeżnej części miasta Bydgoszcz (w odniesieniu do rzeki Brdy) oraz z gmin Solec Kujawski, Białe Błota oraz Sicienko trafiają do oczyszczalni „Kapuściska”, natomiast ścieki z lewobrzeżnej części miasta oraz z gmin Dąbrowa Chełmińska, Osielsko i Dobrcz trafiają do oczyszczalni „Fordon”. Aglomeracja Bydgoszcz nie spełnia warunku II Dyrektywy unijnej – tej dotyczącej wydajności. Łączna przepustowość obu bydgoskich oczyszczalni ma wielkość maksymalną 661 000 RLM, zatem nie jest dostosowana do odbioru 100% ładunku zanieczyszczeń powstających w Aglomeracji Bydgoszcz i Aglomeracjach Gmin Ościennych w wysokości 684 061 RLM.

Praca oczyszczalni w praktyce

Szczególnie obciążonym obiektem jest oczyszczalnia Fordon. Zanim powstał projekt „Modernizacji Oczyszczalni Ścieków w Fordonie”, stworzony został szczegółowy bilans ilości i jakości ścieków dla całej zlewni obu bydgoskich oczyszczalni za lata 2000-2022. Przygotowano go w oparciu o szczegółowe dane demograficzne, sprzedażowe i eksploatacyjne. Wykorzystując dane historyczne z 22 lat prowadzenia obserwacji, wykonano prognozę ilości i jakości ścieków oraz prognozę RLM kierowanych do bydgoskich oczyszczalni na następne 15 lat. Wykazano, że w ciągu najbliższego piętnastolecia należy przewidzieć wzrost ładunków dopływających do bydgoskich oczyszczalni o około 15 %. To znaczy, że do 2037 roku obciążenie obu bydgoskich oczyszczalni ścieków wzrośnie do ok. 800 000 RLM (780 000 ÷ 820 000 RLM).

Adekwatnie do wzrostu ładunku w całej aglomeracji ustalono, że obciążenie oczyszczalni ścieków Fordon wzrośnie do około 440 000 RLM (423 000 ÷ 441 000 RLM), przy obecnej przepustowości obiektu wynoszącej 261 000 RLM.

Konieczność modernizacji

Mając na uwadze powyższe dane, konieczne były działania naprawcze. Obecnie, aby zachować wydajność oczyszczalni i zachować najwyższy standard oczyszczania ścieków, wszystkie prace realizowane są przy wzmożonym reżimie technologicznym oraz przy znacznych nakładach finansowych. Mimo to, wciąż pojawia się ogromne ryzyko niespełnienia norm określonych w Dyrektywie. Jakakolwiek awaria urządzeń, determinująca konieczność wyłączenia poszczególnych obiektów z eksploatacji, spowoduje okresowy wzrost stężeń, wykraczający ponad dopuszczalne normy. Do tego dopuścić nie możemy.

Zakres prac

W obliczu tak szybko rozwijającego się regionu, przeprowadzenie modernizacji i rozbudowy w oczyszczalni przestało być opcją, a stało się koniecznością. Zespół ekspertów bydgoskich wodociągów stworzył więc zaawansowany projekt pn. „Modernizacja Oczyszczalni Ścieków Fordon”. Ma on na celu zwiększenie przepustowości oczyszczalni do ok. 440 000 RLM (aktualna wydajność oczyszczalni wynosi 261 000 RLM). Inwestycja dotyczy między innymi: przebudowy części mechanicznej, ale przede wszystkim budowy dwóch nowych reaktorów biologicznych, osadnika wtórnego, komór fermentacyjnych czy rozbudowy zbiorników biogazu. Projekt obejmuje również aspekt wzrostu samowystarczalności energetycznej obiektu.

Projekt „Modernizacja Oczyszczalni Ścieków Fordon” jest dofinansowany z funduszy europejskich. Umowa na dofinansowanie podpisana została 16 grudnia 2025 r. w siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Zadanie będzie realizowane od 2026 do 2029 roku.

Korzyści dla mieszkańców i środowiska

Realizowana przez bydgoskie wodociągi inwestycja ma przede wszystkim zapewnić spełnienie warunku nr II Dyrektywy Unii Europejskiej. Oznacza to, że ma zostać zapewniona taka wielkość oczyszczalni, która umożliwi przyjmowanie całego ładunku powstającego w Aglomeracji Bydgoszcz i Aglomeracjach Gmin Ościennych, z uwzględnieniem rozwoju prognozowanego do 2037 roku. Dodatkowym efektem modernizacji ścieków w Fordonie ma być zapewnienie stabilizacji uzyskiwanego efektu usuwania zanieczyszczeń ze strumienia ścieków dopływających do oczyszczalni oraz optymalizacja zużycia mediów i materiałów poprzez dostosowanie wielkości obiektów do rzeczywistych ładunków (praca bez przeciążenia ładunkiem zanieczyszczeń).

Ważnym aspektem będzie też zwiększenie samowystarczalności energetycznej oczyszczalni poprzez wykorzystanie potencjału energetycznego osadów ścieków, w tym zwiększenie produkcji biogazu oraz energii powstającej w wyniku jego spalania. Choć nie jest to cel nadrzędny, to koniecznie trzeba wspomnieć też o tym, że działania modernizacyjne będą miały także znaczący wpływ na zwiększenie bezpieczeństwa obiektów w przypadku sytuacji kryzysowych, takich jak zanik zasilana czy powódź.

Sprawnie działająca oczyszczalnia ścieków to ważna kwestia dla miasta i jego mieszkańców. Tym bardziej pamiętać też trzeba o korzyściach środowiskowych podejmowanej inwestycji. Zwiększenie efektywności oczyszczania ścieków nie tylko wpisuje się w politykę ochrony środowiska UE, ale w sposób realny znacząco poprawi jakość życia mieszkańców i bezpieczeństwo ekologiczne regionu.