Jak Krosno zbudowało silną pozycję w gospodarce komunalnej

Krośnieński Holding Komunalny zajął II miejsce w Ogólnopolskim Rankingu PGK 2026. Ten wynik stanowi podsumowanie wieloletniego budowania infrastruktury, kompetencji i sposobu zarządzania, w którym gospodarka odpadami, energetyka i pozostałe usługi komunalne tworzą jeden spójny system.

– Branża komunalna dynamicznie się zmienia. Pojawiają się nowe wymagania, technologie i wyzwania. W ostatnich latach konsekwentnie utrzymujemy swoją pozycję w gronie liderów branży. Bardzo się cieszę, że również w tych dynamicznych i wymagających czasach udaje się nam utrzymać naszą wysoką pozycję wśród najlepszych spółek komunalnych w kraju. To efekt dobrze obranej strategii, ale przede wszystkim codziennej pracy całego zespołu. Inwestujemy, rozwijamy się i szukamy rozwiązań, które pozwalają nam jeszcze lepiej realizować nasze zadania na rzecz mieszkańców – podkreśla Janusz Fic, Prezes Zarządu Krośnieńskiego Holdingu Komunalnego.

Dla mieszkańców Krosna Krośnieński Holding Komunalny (KHK) kojarzy się przede wszystkim z codziennymi usługami – odbiorem odpadów, dostawą wody, usuwaniem awarii sieci czy zapewnieniem ciepła. Za funkcjonowaniem miasta stoi jednak szerszy zakres zadań, obejmujący m.in. gospodarkę wodno-ściekową, ciepłownictwo, gospodarkę odpadami, energetykę oraz miejską infrastrukturę.

Od odbioru odpadów do odzysku zasobów

Infrastruktura Krośnieńskiego Holdingu Komunalnego

Centralnym elementem krośnieńskiego systemu gospodarki odpadami jest Regionalne Centrum Odzysku Odpadów (RCO), które funkcjonowanie opiera się na wieloletniej współpracy z 27 gminami południowej części województwa podkarpackiego. W RCO prowadzone są mechaniczne i biologiczne procesy przetwarzania odpadów, obejmujące m.in. ich sortowanie oraz stabilizację frakcji biodegradowalnej.. W części biologicznej procesu powstaje certyfikowany i bezpieczny dla środowiska środek poprawiający właściwości gleby – „Krośniczek”.

Na terenie RCO wybudowany jest Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). Funkcjonujący w jego ramach Kącik Rzeczy Używanych, zintegrowany z Internetowym Serwisem Wymiany Rzeczy, umożliwił skierowanie części przedmiotów do ponownego wykorzystania – ponad 800 z nich znalazło już nowy dom. W sierpniu 2026 r. zakres działalności Kącika rozszerzono również o tekstylia.

Pozostałości po sortowaniu jako paliwo w elektrociepłowni miejskiej

Krośnieński Blok Energetyczny, zasilany paliwem wytwarzanym z pozostałości po sortowaniu odpadów komunalnych, będzie kluczowym elementem zamykającym system odpadowy. Zaprojektowano go w wysokosprawnej technologii kogeneracyjnej, tak aby potencjał energetyczny pozostałości odpadowej był wykorzystywany równocześnie do produkcji ciepła systemowego oraz energii elektrycznej, przy jednostkowej mocy elektrycznej rzędu 1,6 MW. To zmienia sposób patrzenia na odpady: z problemu wymagającego odbioru stają się także lokalnym zasobem, ale dopiero po wcześniejszym odzysku tego, co może zostać ponownie wykorzystane.

Krośnieński Klaster Energii

Rozwój Krośnieńskiego Klastra Energii

KKE został utworzony 20 grudnia 2021 r. z inicjatywy Prezydenta Miasta Krosna przez Gminę Miasto Krosno, MPGK Krośnieński Holding Komunalny Sp. z o.o. oraz Państwową Akademię Nauk Stosowanych w Krośnie (PANS).

Klaster ma integrować różne źródła energii, magazyny oraz odbiorców i umożliwiać zarządzanie przepływami energii na podstawie danych. Dzięki temu energia może być wytwarzana, magazynowana i wykorzystywana w sposób lepiej dopasowany do rzeczywistego zapotrzebowania poszczególnych obiektów i całego systemu.

Klaster łączy zatem: biomasę, biogaz, fotowoltaikę i hydroenergetykę. W rozwoju systemu uwzględniono także blok energetyczny wykorzystujący odpady komunalne. Po stronie odbiorców są obiekty komunalne, budynki publiczne, infrastruktura spółki, obiekty PANS, a także transport publiczny. MKS posiada 5 autobusów elektrycznych, a w sierpniu 2026 r. podpisano umowę na kolejne 8, co zwiększy flotę do 13 pojazdów. Infrastruktura ładowania przy Elektrociepłowni pozwala powiązać ten odbiór z lokalną generacją.

Samowystarczalność energetyczna

Tak zbudowany system łączy produkcję, magazynowanie i zużycie energii, przesuwając uwagę z pytania „ile energii produkujemy?” na „jak najlepiej wykorzystujemy tę, którą już mamy?”. To istota lokalnej elastyczności energetycznej. Dlatego KKE rozwija rozwiązania pozwalające lepiej bilansować zmienną produkcję z OZE z zapotrzebowaniem miejskiej infrastruktury oraz ograniczać wpływ jej wahań na stabilność systemu.

Rozwijane są zarówno rozwiązania służące magazynowaniu energii elektrycznej, jak i magazynowaniu ciepła. Szczególne znaczenie ma planowany dobowy magazyn ciepła, który zwiększy elastyczność pracy systemu ciepłowniczego i pozwoli jeszcze efektywniej wykorzystywać energię produkowaną w kogeneracji. Magazynowanie umożliwi również zagospodarowanie nadwyżek energii oraz stabilizację pracy źródeł ciepła i energii.

– System funkcjonuje jako zintegrowany organizm, w którym poszczególne elementy wzajemnie się uzupełniają. Przykładem jest flota autobusów elektrycznych, która może pełnić funkcję swoistych „mobilnych magazynów energii”. Pojazdy są ładowane w okresach występowania nadwyżek energii, co pozwala lepiej wykorzystać lokalną produkcję. Równolegle rozwijane są systemy sterowania dla klastra energii oraz infrastruktura wytwórcza – dodaje J. Fic.

Lokalna energia dla całego miasta

Inwestycje KHK w lokalną energię

Skala lokalnego systemu energetycznego systematycznie rośnie. Na koniec 2025 r. holding zarządzał 22 obiektami wytwarzającymi energię elektryczną, a lokalne źródła KKE wyprodukowały w ciągu roku ponad 12 GWh energii. Wśród najważniejszych źródeł znajdują się kogeneracja wykorzystująca biomasę, instalacje biogazowe, fotowoltaika oraz mała elektrownia wodna. W 2025 r. około 90% całkowitego zapotrzebowania energetycznego KHK zostało pokryte energią z własnych źródeł. Do 2027 r. planowany jest dalszy wzrost produkcji energii z lokalnych źródeł.

Po zakończeniu budowy bloku energetycznego będziemy dysponować nadwyżkami energii, które umożliwią przejęcie obsługi w zakresie zapewnienia energii elektrycznej wszystkich jednostek miejskich oraz PANSu. Oznacza to większą niezależność energetyczną, ograniczenie konieczności zakupu energii z rynku oraz lepsze wykorzystanie lokalnie dostępnych zasobów.

Domknięcie systemu: odpady, energia i bilansowanie

Selektywna zbiórka i PSZOK poprawiają jakość strumienia wejściowego. RCO sortuje i przetwarza odpady, odzyskując to, co może wrócić do obiegu. Procesy biologiczne zagospodarowują frakcję biodegradowalną, a pozostałość wysokoenergetyczna zostanie skierowana do Bloku Energetycznego. Energia z lokalnych źródeł może następnie zasilać odbiorców, być magazynowana lub bilansowana w ramach systemu.

Istotą krośnieńskiego modelu jest budowanie architektury, w której kolejne inwestycje mogą pełnić funkcję modułów jednego systemu. Blok energetyczny nie konkuruje z recyklingiem materiałowym, lecz jest jego uzupełnieniem: do energetycznego zagospodarowania trafia frakcja, której nie można już odzyskać materiałowo.

Woda i ścieki pozostają częścią większej układanki

Wieloletnie kompetencje w gospodarce wodno-ściekowej są fundamentem sprawnego przedsiębiorstwa komunalnego. W Krośnie ważnym elementem rozwoju jest inwestycja na oczyszczalni ścieków, obejmująca modernizację części ściekowej i osadowej oraz budowę węzła przeróbki osadów. Inwestycja obejmuje także budowę kolejnego agregatu kogeneracyjnego, modernizację infrastruktury cieplnej i gazowej, wykonanie niezależnego przyłącza do rozdzielni oraz wymianę transformatorów. Powstaje również nowy zbiornik biogazu o pojemności 5000 m³.

Rozbudowa systemu pozwoli lepiej wykorzystać potencjał energetyczny oczyszczalni, zwiększyć jej niezależność od zewnętrznych źródeł energii oraz efektywniej zarządzać energią, m.in. poprzez przesuwanie pracy gazomotorów na godziny wieczorne i nocne. Dzięki tym rozwiązaniom oczyszczalnia coraz bardziej przypominać będzie małą elektrownię – instalację, która nie tylko oczyszcza ścieki, ale również wykorzystuje zawartą w nich energię i wytwarza własną.

Krosno buduje system

Najmocniejszy argument płynący z krośnieńskich doświadczeń nie wynika z liczby instalacji, lecz z konsekwentnego rozwoju całego modelu: infrastruktury odbioru i przetwarzania odpadów, odzysku i zagospodarowania frakcji, lokalnych źródeł energii i magazynowania oraz zarządzania, danych i bilansowania. Każdy kolejny element zwiększa użyteczność pozostałych.

Rok 2026 jest pod tym względem rekordowy – wartość zrealizowanych inwestycji przekroczy 80 mln zł. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć pozostaje budowa bloku energetycznego. Na jego realizację spółka pozyskała z NFOŚiGW w Warszawie finansowanie w wysokości blisko 112 mln zł, w tym ponad 50 mln zł dotacji oraz około 62 mln zł niskooprocentowanej pożyczki. Równolegle rozwijany jest KKE. W ramach umów zawartych z Ministerstwem Klimatu i Środowiska na rozwój klastra pozyskano dotacje w kwocie blisko 10 mln zł. Dodatkowo, w ramach dwóch umów pożyczek ze środków KPO pozyskano łącznie ponad 114 mln zł.